Op dinsdag 9 maart 2010 was een middeleeuwse waterput enkele uren zichtbaar. Bij rioleringswerken in het kader van het KoBraproject werd er ter hoogte van het Belfort, centraal in de rijweg van de vroegere Sint-Jansstraat, een natuurstenen waterput aangesneden.

De Dienst Stadsarcheologie deed de nodige vaststellingen terwijl de infrastructuurwerken werden voortgezet, en zo was deze merkwaardige waterput slechts enkele uren zichtbaar. De structuur bevond zich ongeveer 1 meter onder het huidige wegdek. De constructie had een diameter van 1.5 meter en kon over een diepte van 4.5 meter worden geregistreerd. Ze was opgetrokken uit Doornikse kalksteen en vertoonde een zeer verzorgd muurwerk. In de bovenbouw, die mogelijk een tweede bouwfase vertegenwoordigde, stak nog een loden buis. De ligging wees uit dat het om een publieke waterput ging, aangelegd in de open ruimte tussen het Belfort, de Sint-Jansstraat, de Korte Ridderstraat, de ‘Cattesteghe’ (vroegere smalle Cataloniëstraat) en de Mageleinstraat. In het middeleeuwse Gent waren dergelijke, bredere wegknooppunten geen unicum en vaak werden dergelijke ‘pleintjes’ ingevuld met een waterput, een boom of een beeld. Een vandaag nog bekend voorbeeld is op de Zandberg te zien.

Van wanneer de waterput bij het Belfort dateert, kon ter plaatse niet worden uitgemaakt. Hij is ongetwijfeld middeleeuws, maar kan mogelijk pas bij de bouw van het Belfort in de 14e eeuw aangelegd zijn. In die tijd bestond hij zeker want verschillende stadsrekeningen en andere archiefdocumenten vermelden het bestaan van een ‘burnepit’ of ‘borreputte’ (een waterput) ‘ten voorhoofde by Belforte’ of ‘voer t beelfort’.

Het stadsplan van Braun en Hogenberg uit 1575 (Stadsarchief, Gent) is een van de weinige stadsgezichten die op het vermelde wegenkruispunt een structuur in beeld brengt. Mogelijk verwijst dit naar een waterput met monumentale bovenbouw, te vergelijken met de Quinten Metsysput in Antwerpen. Veel andere plannen en stadsgezichten brengen dergelijke details niet of niet altijd in beeld.

Wanneer de waterput uit het stadsbeeld verdween, is op dit ogenblik evenmin zeker. Waarschijnlijk gebeurde dit bij de verbreding van de ‘Cattesteghe’ tot Cataloniëstraat in 1836. Ondergronds bleef hij vermoedelijk bestaan, wat uit de bovenbouw en de loden buis kan worden afgeleid. In de late 19e eeuw zou de waterput een pomp aan het Belfort hebben gevoed.

Hoe kortstondig ook, de ontdekking en de archeologische waarnemingen hebben geleid tot een nieuw hoofdstukje stadskennis.

Informatie:

Dienst Stadsarcheologie en Stadsarchief
De Zwarte Doos
Dulle-Grietlaan 12
9050 Gentbrugge (Gent)
Tel.: 09 266 57 60
Fax: 09 266 57 87
E-mail: stadsarcheologie@gent.be

Diensthoofd: mevrouw Marie Christine Laleman, stadsarcheoloog

Na afspraak.



Project KoBra
Botermarkt 1
9000 Gent
Tel.: 09 210 10 10
Fax: 09 210 10 20
E-mail: kobra@gent.be

Projectcommunicator KoBra Wannes Haghebaert
Heraanleg Korenmarkt, Emile Braunplein, Belfortstraat en omgeving

Bevoegd:

Martine De Regge
Schepen schepen van Openbare Werken en Mobiliteit
Stadhuis Botermarkt 1
9000 Gent
Tel.: 09 266 51 60
Fax: 09 266 51 79
E-mail: schepen.deregge@gent.be

Lieven Decaluwe
Schepen van Cultuur, Toerisme en Feesten
Stadhuis Botermarkt 1
9000 Gent
Tel.: 09 266 51 40
Fax: 09 266 51 59
E-mail: schepen.decaluwe@gent.be