Het Huis van Alijn organiseert in januari, februari en maart 2010 vier filosofische salons en twee filosofische workshops naar aanleiding van de tentoonstelling 'Jaap Kruithof. Omgaan met de dingen' die in het museum loopt tot en met zondag 21 maart 2010.

Jaap Kruithof was een origineel denker die zijn hele leven lang opkwam voor de vrijheid van denken en handelen. Tegelijk schopte hij je als moraalfilosoof een geweten door valse of halve waarheden te ontmaskeren en je onverbloemd op je eigen verantwoordelijkheid te wijzen. Jaap Kruithof was een geëngageerde, kritische humanist, een dwarsligger die de zingeving en het lot van mens én wereld voortdurend centraal stelde. Hij was een meester in ongemakkelijke, radicale vragen. Hij hield hartstochtelijk van het leven en verzamelde schijnbaar onooglijke dingen. Denken had bij hem handen en voeten.

Lessen van Kruithof: vier filosofische salons

Vier avonden zet het Huis van Alijn de lessen van Kruithof voort. Elk filosofisch salon is opgevat als een ontmoeting van het publiek met een thema dat hem na aan het hart lag. We gaan in gesprek met kunstenaars, denkers of getuigen die Jaap Kruithof persoonlijk hebben gekend of door zijn persoon of denken zijn getroffen. We luisteren samen naar zijn lievelingmuziek, gaan op zoek naar het geheim achter zijn pedagogisch talent, denken verder met hem mee in zijn zorg voor de aarde en al wat leeft en delen zijn liefde voor de kleine, eenvoudige dingen van elke dag.

De moderator is Joris Capenberghs.

Jaap Kruithof was niet zozeer een groot theoreticus, als moraalfilosoof was hij vooral geïnteresseerd in het doen en laten van de mens. In die zin was hij een man van de praktijk, die denkend – desnoods theoretisch – en handelend in de wereld stond.

Kruithof was passioneel, liep over van engagement, gaf over alles en iedereen zijn vaak ongezouten mening of standpunt te kennen, maar bleef bewust een buitenstaander. Hij zorgde ervoor dat hij door niets of niemand werd gerecupereerd. Vanuit die positie kon hij met een kritische blik de werkelijkheid (of hoe die zou moeten zijn) waarnemen.

Donderdag 21 januari 2010: Ne touchez pas!
Omtrent: pleidooi voor zintuiglijkheid
Van 19.30 tot ongeveer 22 uur

Floortje Vantomme & Jorijn Neyrinck (erfgoedwerkers tapis plein vzw)
Sylvia Traey (concertpianiste)

Al verzamelend ging Jaap Kruithof op zoek naar de zin van de wereld waarin hij leefde. Hij geloofde trouwens in de ziel van de dingen. Hij was – naar eigen zeggen – een ‘religieuze atheïst’. De zin van wat bestaat zit in het grotere geheel van de kosmos. Het is aan ons om het met onze zintuigen en ons verstand te ontdekken en te koesteren. We moeten kijken, voelen, horen, ruiken, proeven en intuïtief verbindingen leggen, vanuit een diepe liefde en respect voor de materie, de aarde en de dingen.

Kruithof was ook een zeer gedreven muziekliefhebber. Na zijn emeritaat aan de Gentse Universiteit was hij gastdocent aan het Conservatorium in Antwerpen, waar hij ‘muziek­sociologie’ en ‘muziek beluisteren’ gaf. Meer dan eens onderstreepte hij de noodzaak van een natuurlijk geluidslandschap en de waarde van stilte en rust als leefkwaliteit.

Donderdag 4 februari 2010: Opvoeden is een lastige klus
Omtrent: het (w)onderwijzen
Van 19.30 tot ongeveer 22 uur

Marc Colpaert (intercultureel pedagoog en cultuurfilosoof) & Vera Tessely (logopediste bijzonder onderwijs)

Jaap Kruithof heeft als hoogleraar moraalfilosofie aan de Rijksuniversiteit Gent verschillende generaties studenten gevormd. Vanaf de jaren 1960 was hij bovendien een belangrijke en een gevreesde opiniemaker in Vlaanderen, die de enorme invloed van de (massa)­media besefte. En daarnaast was hij ook nog vader, vriend, buurman...
Opvoeden was voor hem zoiets als het wonder wijzen, zonder dwang, met respect voor de vrijheid en de eigenheid van wie je opvoedt. Hij schrijft hierover: ‘Stimuleren, helpen, enthousiast maken, dat is de kern van alle vorming.’ Of nog: ‘Opvoeden is een lastige klus, vooral omdat de tijd vlug voorbijgaat en het erop aankomt zoveel mogelijk kapitaal en liefde in de volgende generatie te investeren. Alles wat je in je hebt moet je doorgeven, je ervaringen, je belangstellingspunten, je persoonlijk aanvoelen van de dingen.’

Donderdag 18 februari 2010: De mens aan de grens
Omtrent: vrijwillige eenvoud
Van 19.30 tot ongeveer 22 uur

Marius De Geus (politiek & ecologisch filosoof) & Steven Vromman (LowImpactMan)

Al vroeg onderkende Jaap Kruithof het belang van het ecologische bewustzijn. Hij kantte zich tegen elke vorm van antropocentrisme, de idee dat de mens de norm vormt voor al wat leeft en bestaat.  

Daarmee gaf hij steun aan de opkomende milieu- en dierenrechtenbeweging. Over zijn persoonlijke zoektocht zegt hij in De mens aan de grens: ‘Eerst was ik calvinist, van huis uit, vervolgens liberale humanist, daarna socialist, ten slotte eco­socialist.’
Kruithof bepleit een radicale verandering, maatschappelijk én individueel. We dienen de moed te hebben om een nieuw waardesysteem op te bouwen en vertrouwde grenzen te verleggen. ‘Het is het systeem dat de laatste eenheid is,’ zo stelt hij ergens, ‘niet dat menselijk wezentje dat er toevallig in zit.’ Ook de keuze voor eenvoud en bewaren waren voor hem een verzetsdaad.

Donderdag 4 maart 2010: De ziel van een cultuur pakken
Omtrent: herinner(d)ingen
Van 19.30 tot ongeveer 22 uur

Sylvie Dhaene (directeur Huis van Alijn) en Michiel Hendryckx (fotograaf)

Pas op latere leeftijd kreeg Jaap Kruithof een onstilbare verzameldrang. Zijn indrukwekkende collectie kleinoden en prullaria beheerde hij als een echte museumdirecteur. In die zin bevraagde hij de werking, de maatschappelijke rol en de opdracht van elke bewaarinstelling. Zelf zegt hij hierover: ‘Wat mij aan­spreekt, dat is de zending van een museum. Wat is zijn taak? […] Een museum moet de ziel van een cultuur pakken.’

Als denker-verzamelaar problematiseerde Kruithof de werkelijkheid waarin we leven. Wat is de zin (en onzin) van het verzamelen in een wegwerpcultuur? Waar ligt de kracht van dingen en beelden om herinneringen op te slaan en vast te houden, terwijl het leven zelf toch een wisselwerking is van blijven en veranderen, onthouden en vergeten? Bestaat er zoiets als de magische kracht van het echte als uitdrukking van de ziel van (geleefde) levens, (verdwenen) werelden…?

Praktisch

Filosofische salons
Vier donderdagavonden van 19.30 tot ongeveer 22 uur (21 jan., 4 feb., 18 feb. en
4 maart 2010)
4 euro – 3 euro vrienden van het Huis van Alijn vzw
Max. 60 deelnemers per avond
Reservatie: Het Huis van Alijn, tel. 09 269 23 50, of e-mail info@huisvanalijn.be

Filosofische workshops
In samenwerking met Vormingplus Gent-Eeklo

In twee filosofische workshops reflecteren de deelnemers over de zin en de betekenis van verzamelen. Vanuit de vraagstelling over de waarde van de dingen wordt nagedacht over het nut, de noodzaak of de wenselijkheid van het al dan niet bewaren van dingen. Waarom wel of waarom niet?

Workshop A: Waarderen van de dingen?

In deze workshop staan we stil bij onze waardering voor de dingen. We onderzoeken het spanningsveld tussen nut en waarde. Wie bepaalt wat waardevol of nuttig is? En hebben voorwerpen een intrinsieke of enkel een gebruikswaarde? Volgens Kruithof leven we in een wegwerpmaatschappij waar onachtzaam en verkwistend wordt omgegaan met de dingen. Als we alles zomaar weggooien, verspillen we dan ook een stukje van onszelf en onze wereld? Aan de hand van objecten, tekstfragmenten en citaten gaan we op zoek naar de grenzen van consumptie, nut, waarde en uniciteit.

Begeleiding: Eva Rousselle
De workshop vindt plaats op dinsdag 9 februari 2010 en wordt hernomen op zondag 14 feb., zondag 7 maart en dinsdag 16 maart 2010, telkens van 14.30 tot 17 uur.
 

Workshop B: Vragen aan een verzameling

Na een korte introductie in het leven en werk van Jaap Kruithof verdiepen we ons in de filosofische kant van het verzamelen. We gaan op zoek naar boeiende vragen die ons vervolgens dienen als gids langs de honderden objecten die dankzij Kruithof in een museum terechtgekomen zijn. De filosofische vraag waarmee we door de verzameling wandelen richt onze aandacht. Hierdoor kijken we anders en leggen we nieuwe verbanden.

In een gesprek achteraf bespreken we onze ervaring: Hoe waardevol waren onze vragen? Zijn we Jaap Kruithof ergens tegengekomen? De verzamelaar geeft u de verzameling, maar betekenis geeft u zelf.

Begeleiding: Alex Klijn
De workshop vindt plaats op woensdag 3 feb. 2010 en wordt hernomen op
zondag 7 feb., woensdag 10 maart en zo 21 maart 2010, telkens van 14.30 tot 17 uur.

Praktisch

Filosofische workshops
8 euro – 6 euro Vrienden van het Huis van Alijn vzw
Max. 15 deelnemers per workshop.
Inschrijving:  ten laatste één week op voorhand bij Vormingplus, Reigerstraat 8, 9000 Gent, via tel. 09 224 22 65 of e-mail info.gent.eeklo@vormingplus.be
Meer informatie: website www.vormingplusgent-eeklo.be

Informatie:

Huis van Alijn
Kraanlei 65
9000 Gent
Tel.: 09 269 23 50
Fax: 09 269 23 58
E-mail: info@huisvanalijn.be
Openingsuren:
dinsdag van 11:00 tot 17:00 uur
woensdag van 11:00 tot 17:00 uur
donderdag van 11:00 tot 17:00 uur
vrijdag van 11:00 tot 17:00 uur
zaterdag van 11:00 tot 17:00 uur
zondag van 10:00 tot 17:00 uur

Verantwoordelijke: mevrouw Sylvie Dhaene, museumdirecteur

Open op feestdagen uitgezonderd op 25 december en 1 januari.

Voor kinderen is er het kinderparcours met huisspook Hendrikje en de kleutertoer: Poes is jarig!

Bevoegd:

Danny Van Campenhout
Adjunct-stadssecretaris
Stadhuis Botermarkt 1
9000 Gent
Tel: 09 266 50 23

E-mail:adjunct.stadssecretaris@gent.be