De Stad Gent liet voor het eerst alle gegevens over studenten in Gent bundelen om - samen met de hogeronderwijsinstellingen - de juiste keuzes te kunnen (blijven) maken om het samenleven met de Gentenaars in evenwicht te houden.

De studie bestaat uit twee delen: ‘Student in Gent’, over het profiel van de studenten, en ‘Gent studentenstad’, over de impact op huisvesting, economie en cultuur.

Bovendien werd ook een Gentse studentenmonitor opgestart met 34 indicatoren en werd Gent ook vergeleken met andere Europese studentensteden.

De monitor en het aanvullend exploratief onderzoek maken de Gentse student zichtbaar in statistieken en cijfers.

De jongste decennia is de studentenpopulatie in Gent explosief gegroeid. In ruim een kwarteeuw is het studentenaantal gestegen van bijna 20.000 tot 67.000. Om samen met de hogeronderwijsinstellingen de juiste keuzes te kunnen (blijven) maken om het samenleven met de Gentenaars in evenwicht te houden, heeft het stadsbestuur het initiatief genomen een onderzoek te laten uitvoeren over de studenten in Gent en hun impact op de stad. De studie bestaat uit twee hoofdstukken: ‘Student in Gent’ en ‘Gent, studentenstad’.

66.714 studenten in Gent (academiejaar 2010-2011)

Het eerste deel van de studie focust voornamelijk op het profiel van de Gentse studenten en eindigt met een eerste invulling van de studentenmonitor met 34 indicatoren. Die zijn verdeeld over zeven thema’s: studentenaantal, demografische indicatoren, onderwijssituatie, sociaal-economische indicatoren, huisvesting, geld- en tijdsbesteding en mobiliteit. De selectie van de indicatoren gebeurde op beleidsrelevantie en niet op basis van databeschikbaarheid.

Voor de invulling van de indicatoren is een beroep gedaan op de Databank Hoger Onderwijs van het Agentschap Hoger Onderwijs, Volwassenenonderwijs en Studietoelage, aangevuld met bestaand enquêtemateriaal. Tien indicatoren zijn volledig ingevuld, zes partieel ingevuld, achttien indicatoren hebben verder onderzoek nodig.

De omvang van de studentenpopulatie in het academiejaar 2010-2011, op het grondgebied Gent, bedraagt 66.714 studenten – inclusief uitschrijvingen; 64.353 - exclusief uitschrijvingen. (Databank Hoger Onderwijs – 15 december 2011). Dat is 260 studenten op 1.000 Gentenaars.

De studentenpopulatie hoger onderwijs in Gent is een heterogene groep.

Hoewel de populatie overwegend jong is, zijn er ongeveer 3.700 doctoraatsstudenten. Voor 20% van de studentenpopulatie gaat het om een eerste inschrijving aan een opleiding hoger onderwijs. Sommige studiegebieden hebben zeer weinig studenten, andere zeer veel, zoals handelswetenschappen en bedrijfskunde.

De helft van alle studenten volgt een opleiding aan de Universiteit Gent. 14% van de studenten is gedomicilieerd in Gent, 81% is afkomstig uit Oost- en West-Vlaanderen.

De profilering van de Gentse student aan de hand van de  studentenmonitor is niet volledig ingevuld, de niet of partieel ingevulde indicatoren vragen verder onderzoek.

Gent, studentenstad: extra tewerkstelling maar druk op huizenmarkt

Het tweede hoofdstuk van het onderzoek gaat dieper in op de betekenis van een groeiende studentenpopulatie voor een stad als Gent. Er is gefocust op aspecten uit drie thema’s: huisvesting, economie en cultuur. Er is getracht een beeld te krijgen van de invloed van studentenhuisvesting op de private woonmarkt, van de sociale draagkracht van wijken, alsook het belang van studenten voor de stedelijke economie. Daarnaast is het culturele aanbod van de grote culturele spelers onderzocht en hun afstemming op de studentenpopulatie. Voor dit hoofdstuk geeft input vanuit de wetenschappelijke literatuur, vanuit Gents datamateriaal en is er teruggekoppeld met experts uit de diverse thema’s.

Op basis van een analyse van surveydata wordt het aantal kotstudenten in Gent geschat op 28.000 (43%). De wijken Binnenstad, Elisabethbegijnhof-Papegaai, Watersportbaan-Ekkergem en de stationswijken zijn de wijken met de meeste instellingen hoger onderwijs en tevens met de hoogste concentratie aan kotstudenten. Van een diaspora van de kotstudenten naar de perifere Gentse wijken is geen sprake. De student is sterk aanwezig op de particuliere woonmarkt, naar schatting 7.000 kotstudenten (25%) over 2.800 woningen. Aan de basis van deze aanwezigheid op de particuliere woonmarkt ligt een marktmechanisme: zowel de student als de verhuurder hebben er baat bij. Omdat de studentenhuisvesting zich concentreert in bepaalde Gentse wijken is het probleem ruimtelijk beheersbaar. De groeiende studentenpopulatie oefent echter extra druk uit op het tekort aan betaalbare woningen in Gent.

De economische impact is beschouwd vanuit het perspectief van de student (impact van studentenaanbestedingen) en vanuit het perspectief van de stad Gent (het vestigingsgedrag van afgestudeerden).

Via hun bestedingen zorgen studenten voor werkgelegenheid. De studenten spenderen op maandbasis ongeveer 8 miljoen euro in Gent (exclusief huur-, transport- en onderwijskosten) en genereren zo een indirecte tewerkstelling van ongeveer 800 VTE op jaarbasis. Dat staat naast een directe tewerkstelling van bijna 10.000 VTE in de onderwijsinstellingen zelf.

De alumnidatabank van de Universiteit Gent (beperkt aantal) meldt dat van de afgestudeerden tussen 2006 en 2009 meer dan 30% een domicilie heeft in Gent. Uit de analyse van de Databank Hoger Onderwijs blijkt dat 14% van de studenten een domicilie heeft in Gent. Voor men kan concluderen dat Gent vele jonge afgestudeerden aan zich bindt, is verder onderzoek nodig.

Uit het onderzoek rond de impact op het culturele leven in Gent van een studentenbevolking zijn er weinig kwantitatieve inzichten geleverd.
In zijn algemeenheid wordt geponeerd dat studentensteden een eigen, levendige lokale cultuur hebben, alsook dat cultuur een belangrijke motor vormt voor een sterke lokale binding in de wijk. Uit diverse studies blijkt dat actieve en/of passieve deelname aan culturele activiteiten stijgt met opleidingsgraad. Een onderzoek naar de amateurskunsten in Vlaanderen toont bovendien aan dat studenten niet alleen cultuur consumeren, maar ook actieve producenten zijn van allerlei kunstvormen. Onderwijsinstellingen bieden meerdere creatieve opleidingen aan en zorgen voor een innovatief klimaat. Verder heeft de aanwezigheid van studenten ook een grote impact op het toerisme in de stad. Deze bevindingen uit de literatuur zijn echter niet hard te maken met Gents cijfermateriaal. Via registratie van verkochte tickets werd enkel de doelgroep jonger dan 26 jaar gevat (leeftijdsspecifiek). Het culturele aanbod en de culturele participatie in Gent zijn sterk gedifferentieerd en de uitstraling van Gent als cultuurstad reikt verder dan de stadsgrenzen. Sommige cultuurhuizen geven wel aan dat ze niet meer zonder de studenten kunnen.

Als laatste fase in het onderzoek is gezocht naar een internationaal referentiekader voor Gent door de stad te vergelijken met andere Europese studentensteden, namelijk Aarhus (Denemarken), Bordeaux (Frankrijk), Graz(Oostenrijk), Ljubljana(Slovenië), Münster(Duitsland), Utrecht(Nederland).

De gevonden beleidsdocumenten van deze steden wijzen op de relevantie van de thematische verdiepingen. De steden gebruiken hun onderwijsinstellingen om zich -internationaal- te profileren als stad van kennis en creativiteit. Samenwerking met de bedrijfswereld en de onderwijsinstellingen is daar een belangrijke schakel in.

Het exploratief onderzoek heeft per thema beleidsrelevante resultaten voortgebracht, maar tevens gewezen op de moeilijkheid om schijnbaar evidente onderzoeksvragen te beantwoorden. Studenten hebben via hun aanwezigheid een positieve, alsook een negatieve impact op de stad Gent. Zij generen via hun bestedingen tewerkstelling, geven het culturele landschap mee vorm en verjongen de bevolking. Daartegenover staat dat ze extra druk uitoefenen op de huurmarkt en op de leefbaarheid van sommige buurten. Er is een onderzoekskader geboden waar verdere studies zich kunnen op enten. Om de betekenis van de studenten hoger onderwijs voor Gent in haar verschillende facetten gedetailleerd in beeld te brengen is verder diepgaand onderzoek vereist.

Informatie:

Data-Analyse & Gis
Administratief Centrum Portus
Keizer Karelstraat 1
9000 Gent
Tel.: 09 266 53 22
Fax: 09 266 56 29
E-mail: els.verhasselt@gent.be

Els Verhasselt, programmaverantwoordelijke

Bevoegd:

Daniël Termont
Burgemeester
Stadhuis Botermarkt 1
9000 Gent
Tel.: 09 266 50 00
Fax: 09 266 50 19
E-mail:burgemeester@gent.be

Rudy Coddens
Schepen van Onderwijs en Opvoeding
Sint-Baafsplein 2A
9000 Gent
Tel.: 09 266 54 30
Fax: 09 266 54 49
E-mail:schepen.coddens@gent.be