De laatste vijftig jaar heeft de gierzwaluw, zoals vele andere stadsvogels, het moeilijk. Het verdwijnen van broedplaatsen en het gebruik van insecticiden vormen de grootste bedreigingen. Natuurpunt Gent, het Gents MilieuFront en de Stad Gent bundelen nu de krachten om de vogels een duwtje in de rug te geven. Het gezamenlijke project bestaat uit het informeren van de Gentenaars, het inventariseren van broedplaatsen en het ophangen van nestkasten voor de gierzwaluw.

De gierzwaluw heeft zijn hoofdverblijfplaats in Afrika. Voor het broeden en het grootbrengen van zijn jongen trekt hij naar Europa. Zo is hij van mei tot juli ook in grote aantallen in Gent te vinden.

Deze stadsvogel is oorspronkelijk een rotsbewoner, die in de stad een vergelijkbaar biotoop heeft gevonden. Hij broedt in de spleten, gaten en uitsteeksels van gebouwen. Een broedkolonie bestaat uit meerdere koppels gierzwaluwen.

De gierzwaluw is makkelijk te herkennen aan zijn lange sikkelvormige vleugels en gevorkte staart. Hij is ook een luidruchtige vogel die een hoog krijsend geluid maakt. In de avondschemering is hij met tientallen tegelijk waar te nemen.

Bedreigingen voor de gierzwaluw

Gierzwaluwen zoeken vaak hun toevlucht tot oudere gebouwen, omdat die talrijke spleten en gaten bevatten. Bij renovatie zijn het net deze openingen en uitstulpingen die worden aangepakt. Aangezien de gierzwaluw sterk gehecht is aan een bepaalde broedlocatie en daar ook ieder jaar naar terugkeert, veroorzaakt zo’n renovatie vaak het verdwijnen van een hele kolonie die tot tientallen koppels bevat. Nieuwbouwwoningen met hun gesloten structuur bieden geen alternatief.

Een tweede bedreiging voor de gierzwaluw is het verdwijnen van zijn voedselbron. Het dieet van de gierzwaluw bestaat uit insecten. Als de vogel met jongen zit, vangt hij tot 20.000 insecten per dag. Nu gaat het aantal insecten sterk achteruit door het gebruik van insecticiden en overbemesting. Ook de versnippering van het landschap en het verdwijnen van hagen, houtkanten, poelen en ruige hoekjes zorgen voor minder insecten.

Gent helpt de gierzwaluw

Om de gierzwaluw een duwtje in de rug te geven slaan Natuurpunt Gent, de Stad Gent en het Gents MilieuFront de handen in elkaar. Uit een kleinschalig project in 2006 bleek immers de noodzaak om meer actie te ondernemen. Bovendien is de gierzwaluw een typische ‘paraplusoort’. Dat betekent dat met het beschermen van de gierzwaluw ook vele andere soorten geholpen worden.

Het project bestaat uit volgende 3 onderdelen:

Informeren en sensibiliseren van de Gentenaars:

Onbekend maakt onbemind. Om Gentenaren te informeren en sensibiliseren vinden verschillende acties plaats. Zo kunnen Gentenaren met de folder ‘Sociale huisvesting voor de gierzwaluw’ en de website ‘www.gierzwaluw.org’ kennis maken met de gierzwaluw en het gierzwaluwenproject. Van vrijdag 17 april tot en met zondag 14 juni 2009 staat ook een tentoonstelling opgesteld in het Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen. In de Gentse Feesten organiseert Natuurpunt Gent een wandeling in het teken van de gierzwaluw.
Vanaf juni 2009 vinden milieubewuste architecten nuttige tips voor het gierzwaluwvriendelijk bouwen en verbouwen op de website www.bouwwijzer.be van het Gents Milieufront. 

Inventariseren van broedplaatsen:

Dat de gierzwaluw achteruit gaat is duidelijk, maar hoe is het gesteld in Gent? In welke aantallen zijn de vogels aanwezig? Waar nestelen ze momenteel? Welke wijken zijn interessant voor het ophangen van nestkasten?
In de periode van mei tot juli wil het project zoveel mogelijk informatie over de gierzwaluw verzamelen.

Ophangen van nestkasten:

Op locaties die interessant kunnen zijn voor gierzwaluwen, worden nestkasten opgehangen. Eigenaars van een woning kunnen zich opgeven voor een gratis nestkast. Natuurpunt Gent gaat de geschiktheid van de locatie na en levert de nestkasten. De Groendienst van de Stad Gent hangt ze op aan de woningen.

Wat kan de Gentenaar zelf doen?

Gentenaars kunnen meehelpen aan de bescherming van de gierzwaluw. Dit kan door:

• in de eerste plaats geen insecticiden meer te gebruiken;
• door broedlocaties of plaatsen waar de gierzwaluwen regelmatig te zien zijn, te melden. Dat kan op het mailadres gierzwaluw@natuurpuntgent.be of telefonisch bij Natuurpunt Gent op het nummer 09 227 22 94;
• door een gratis nestkast te laten ophangen aan hun gevel. Natuurpunt Gent gaat na of de locatie geschikt is;
• door bij renovatie van een woning waarin gierzwaluwen broeden, contact op te nemen met Natuurpunt Gent. Natuurpunt Gent zoekt mee naar een alternatief;
• door gierzwaluwvriendelijk te bouwen of te verbouwen. Vanaf juni zullen hiervoor nuttige tips te vinden zijn op de website www.bouwwijzer.be van het Gents Milieufront. 

Praktisch

• De folder ‘Sociale huisvesting voor de gierzwaluw’ is te verkrijgen in het Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen, in de Stadswinkel, bij de Groendienst en in het infokantoor van de Dienst Toerisme (Lakenhalle Belfort)
• De tentoonstelling in het Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen loopt van 17 april tot en met 14 juni 2009 en is gratis te bezoeken tijdens de openingsuren van het Natuur- en Milieucentrum.
• De gierzwaluwwandeling wordt georganiseerd door Natuurpunt Gent. Deze gratis wandeling vindt plaats op zaterdag 25 juli 2009 om 10 uur aan de ingang van de Sint-Baafskathedraal.

Informatie:

Natuurpunt Gent - secretariaat De Grutto
Mahatma Gandhistraat 32
9000 Gent
Tel.: 09 227 22 94
Fax: 09 227 22 94
E-mail: gent@natuurpunt.be

Openingsuren secretariaat:
maandag van 13 tot 17 uur
dinsdag van 9 tot 13 uur
vrijdag van 9 tot 17 uur
verder info op afspraak


Groendienst
Ferdinand Lousbergskaai 32
9000 Gent
Tel.: 09 225 68 59
Tel.: 09 225 95 94
Fax: 09 233 67 62
E-mail: groendienst@gent.be
Openingsuren:
maandag van 9:00 tot 12:00 uur en van 14:00 tot 16:00 uur
dinsdag van 9:00 tot 12:00 uur en van 14:00 tot 16:00 uur
woensdag van 9:00 tot 12:00 uur en van 14:00 tot 16:00 uur
donderdag van 9:00 tot 12:00 uur en van 14:00 tot 16:00 uur
vrijdag van 9:00 tot 12:00 uur en van 14:00 tot 16:00 uur

Diensthoofd: mevrouw Vera Bracke, directeur-manager

Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen
Driepikkelstraat 32
9030 Mariakerke (Gent)
Tel.: 09 226 15 01
Tel.: 09 216 44 31 Milieubibliotheek
Fax: 09 236 35 67
E-mail: bourgoyen.educatie@gent.be

Open op weekdagen van 9 tot 12 uur en van 13 tot 17 uur.
Op zaterdag, zondag en op feestdagen van 14.30 tot 18.30 uur.

De natuur- en milieubibliotheek is open in de voormiddag van 9 tot 12 uur en op woensdag van 14 tot 16 uur.

Cafetaria: open in het weekend en op feestdagen van 14.30 tot 18.30 uur en op woensdag van 14 tot 18 uur.

Bevoegd:

Tom Balthazar
Schepen van Milieu en Sociale Zaken
Stadhuis Botermarkt 1
9000 Gent
Tel.: 09 266 50 30
Fax :09 266 50 49
E-mail: schepen.balthazar@gent.be